ΕΤΗΣΙΑ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ

ΕΤΗΣΙΑ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ

Την Κυριακή 30-08-2026 το πρωί έλαβε χώρα στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου η ετήσια Λογοδοσία της Επιτροπής Εγχωρίου Περιουσίας Κυθήρων και Αντικυθήρων, σύμφωνα με το άρ. 15 του Π.Δ. 272/85. Κατ΄ αυτήν, ο Πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε την έκθεση πεπραγμένων του τρέχοντος έτους και τα παριστάμενα μέλη της ειδικής συνέλευσης (Δήμαρχος, Δημοτικοί Σύμβουλοι, Πρόεδροι και Μέλη Κοινοτήτων) διατύπωσαν ερωτήματα, γνώμες και απόψεις επί αυτής.

Κατά την τοποθέτησή μου, τόνισα ότι με τον πρόσφατο Νόμο 5314/2026 (Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης) η Εγχώριος Περιουσία ισχυροποιήθηκε ακόμα περισσότερο, αφού είναι ένα από τα ελάχιστα Νομικά Πρόσωπα που όχι μόνο δεν επηρεάστηκε από το Νέο Κώδικα, αλλά ορίζεται ρητά σε αυτόν (άρ. 187) ότι εξακολουθεί τη λειτουργία της σύμφωνα με το ειδικό νομοθετικό πλαίσιο που τη διέπει. Ως μέλος των επιτροπών σύνταξης του νέου Κώδικα, τόσο από πλευράς Υπουργείου όσο και ΚΕΔΕ, νοιώθω ιδιαίτερη ικανοποίηση για την εξέλιξη αυτή.

Συζητήθηκε ένα ευρύ πλέγμα ζητημάτων αρμοδιότητος της Εγχωρίου Περιουσίας, ενώ δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στο πρόσφατο ναυάγιο στο Διακόφτι, για το οποίο η Επιτροπή έχει δηλώσει παράσταση υποστήριξης κατηγορίας (πολιτική αγωγή), ενώ αναμένονται επίσημες απαντήσεις από την οικεία Λιμενική Αρχή σε αναλυτικό έγγραφο του Δήμου Κυθήρων από τις 19-08.

Τέλος, έγινε ιδιαίτερη αναφορά στη συντήρηση της Εικόνας της Μυρτιδιώτισσας. Τόνισα ότι η συντήρηση της Ιεράς Εικόνας της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας συνιστά ρητή εκ του Νόμου υποχρέωση του κυρίου/διαχειριστή αυτής που είναι ο Δήμος Κυθήρων και η Επιτροπή Εγχωρίου Περιουσίας (άρ. 27 παρ. 2 Ν.4858/2021) και ότι ουδεμία προσπάθεια καθυστέρησης ή παρακώλυσής της θα γίνει αποδεκτή, από όπου και αν προέρχεται.

Η κυριότητα των ιδίων των Ιερών Προσκυνημάτων, των Ναών, των ανηκόντων σε αυτά παρεκκλησίων και όλων των κινητών αντικειμένων τους (Εικόνα Μυρτιδιώτισσας, πάσης φύσεως Ιερά Σκεύη, Εικόνες κ.λπ.) δεν είναι διάφορη της «Εγχώριας Περιουσίας» που αναφέρεται στις οικείες διατάξεις. Η νομική «ανικανότητα» των πραγμάτων εκτός συναλλαγής, στην οποία εμπεριέχεται και το ανεπίδεκτο συναλλαγής, δεν σημαίνει ότι τα πράγματα αυτά παραμένουν έξω από τη σφαίρα του Δικαίου [βλ. Αστικός Κώδικας Γεωργιάδη – Σταθόπουλου, Εισαγωγικές παρατηρήσεις στα άρθρα 966-971, σελ.93].

Τα πράγματα θρησκευτικών σκοπών αποτελούν αντικείμενο διοικητικής κυριότητας, χωρίς να μεταβάλλεται η φύση τους ως «πραγμάτων εκτός συναλλαγής». Η ιδιωτική – αστική κυριότητα υποχωρεί, λόγω της εφαρμογής της διατάξεως του άρθρου ΑΚ 966, ενώπιον της διοικητικής κυριότητας, η άσκηση της οποίας διέπει πλέον το πράγμα, όμως δεν εκλείπει ολωσδιόλου, υπό την έννοια πως σε περίπτωση που το πράγμα παύσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο να εξυπηρετεί θρησκευτικό σκοπό, η αστική κυριότητα αναβιώνει πλήρης.

Συναφώς, γίνεται δεκτό από τη νομολογία ότι, προς την έννοια αυτή των εκτός συναλλαγής πραγμάτων, δεν είναι ασυμβίβαστη η δημιουργία εννόμων σχέσεων του ιδιωτικού δικαίου, εφόσον αυτές δεν προσκρούουν στον υπηρετούμενο σκοπό της Θείας Λατρείας [ΑΠ 1178/2006].

Στην προκειμένη περίπτωση, το καθεστώς ιδιοκτησίας και διαχείρισης των δύο Προσκυνημάτων των Κυθήρων, της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας και της Αγίας Μόνης, καθώς και των παρεκκλησίων αυτών, αποτελεί ειδικό καθεστώς μη εμπίπτον στις διατάξεις του Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος, σαφώς διαφοροποιημένο από το εκκλησιαστικό καθεστώς που ισχύει για τους λοιπούς ναούς της Ελληνικής Επικράτειας. Το εν λόγω ειδικό καθεστώς, όπως έχει γίνει δεκτό με τις υπ’ αριθμούς 1475/2024 και 1476/2024 αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας αλλά και με σωρεία λοιπών δικαστικών αποφάσεων διαχρονικά, απεικονίζει την ιστορική πραγματικότητα που ανάγεται στο Σύνταγμα της Ιονίου Πολιτείας του 1817, στο άρθρο 1 της πράξης Ι΄/14-26.5.1845 της Η΄ Γερουσίας, στα άρθρα 10 και 11 του ν. ΡΝ΄/1866, στο άρθρο 1 του ν. 2355/1920 και στο άρθρο 15 του ν. 514/1943, καταλήγει δε στο άρθρο 84 του ν. 1416/84.

Συνεπώς η υπαγωγή των Ιερών Προσκυνημάτων στην Εγχώρια Περιουσία των νήσων Κυθήρων και Αντικυθήρων, όπως ορίζεται στο Ν. 1416/1984 δεν καθιστά αυτά «πράγματα», κατά την έννοια του νόμου, δεκτικά συναλλαγής. Τα Ιερά Προσκυνήματα της Παναγίας Μυρτιδιώτισσας, της Αγίας Μόνης και τα πέντε παρεκκλήσια αυτών, τα οποία περιλαμβάνονται στην Εγχώρια Περιουσία, [βλέπετε ΣτΕ 1956/1986] παραμένουν «ιερά πράγματα» καθιερωμένα και ηγιασμένα επί των οποίων ισχύουν οι διατάξεις των άρθρων 966 και 971 του Αστικού Κώδικα. Η κυριότητά τους, όμως, όπως και το καθεστώς διαχείρισης και εννόμου προστασίας αυτών έχουν ανατεθεί από το Νομοθέτη στην Επιτροπή Εγχωρίου Περιουσίας, καθώς είναι ζητήματα που δεν επηρεάζουν στο παραμικρό την άσκηση της Θείας Λατρείας, ούτε παρακωλύουν αυτήν με οιονδήποτε τρόπο όπως ρητώς έχει κριθεί νομολογιακά.

Η συντήρηση των Ιερών Κειμηλίων αποτελεί λοιπόν, όχι μόνο υποχρέωση εκ του Νόμου, αλλά την κορυφαία απόδειξη ευλάβειας προς αυτά. Διότι κανένα σοβαρό επιχείρημα δεν μπορεί να σταθεί που να αποδεικνύει ότι η επιστημονική συντήρηση ενός Ιερού αντικειμένου, το προσβάλει ή το διαταράσσει. Αν η Εικόνα δε συντηρηθεί, τότε θα καταστραφεί. Και αυτό δεν απαιτεί κανενός είδους απόδειξη. Τη στιγμή που όλες οι περίπυστες ανά την Ελλάδα Εικόνες έχουν συντηρηθεί, κανένας αντίλογος δεν επιτρέπεται να αναπτυχθεί για τη μη συντήρηση της Παναγίας των Κυθήρων.

Τέλος, ενημερώνω, ότι στην ετήσια λογοδοσία της Επιτροπής δεν παρέστη κανένας αιρετός εκ μέρους της ελάσσονος αντιπολίτευσης.

Στηρίζουμε και θα στηρίζουμε τον ιερό αυτό θεσμό των Κυθήρων και τα πρόσωπα που τον υπηρετούν.-