Η ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΣΤΑ ΚΥΘΗΡΑ(ΕΙΚΟΝΕΣ)

Φωτογραφίες 

Ειρηνη Βενερη-Τραβασαρου

Ένα από τα πιο εντυπωσιακά και γραφικά θρησκευτικά έθιμα των Κυθήρων είναι η λιτάνευση της Εικόνας της Μυρτιδιώτισσας την Κυριακή της Ορθοδοξίας, ένα έθιμο που έχει βαθιές ρίζες στην τοπική παράδοση και ιστορία. Η παράδοση αυτή καθιερώθηκε επίσημα το 1842 με απόφαση της τοπικής Κυβερνήσεως, την οποία υπέγραψε ο Ύπαρχος Κυθήρων Ιωάννης Καλούτσης και προσυπόγραψε ο Άγγλος Τοποτηρητής Κόλχουντ, αναδεικνύοντας την ιδιαίτερη σημασία του εθίμου για το νησί.

Μετά τη Θεία Λειτουργία την Κυριακή της Ορθοδοξίας, η Εικόνα αναχωρεί από το προσκύνημα των Μυρτιδίων, για να ξεκινήσει το υπέροχο και συμβολικό ταξίδι της προς τη Χώρα, διανύοντας περίπου 16 χιλιόμετρα, κατά τη διάρκεια των οποίων πραγματοποιούνται ενδιάμεσες στάσεις σε διάφορα σημεία του νησιού, όπως στις Καλοκαιρινές και στο Λειβάδι. Αυτή η πορεία, έχει πνευματική και πολιτιστική σημασία για τους κατοίκους και τους επισκέπτες του νησιού.

Η λιτάνευση δεν είναι μόνο μια θρησκευτική τελετή, αλλά και μια λαϊκή γιορτή, με πλήθος κόσμου να συμμετέχει και να ακολουθεί την πομπή, προσφέροντας ένα μοναδικό θέαμα γεμάτο σεβασμό και αφοσίωση. Στη Χώρα, η Εικόνα παραμένει μέχρι τη Δευτέρα του Πάσχα.

¨Την Δευτέρα του Πάσχα , η εικόνα μεταφέρεται από χωριό σε χωριό σε όλο το νησί μέχρι να επιστρέψει , την Κυριακή των Μυροφόρων στο Ιερό προσκύνημα , στο μοναστήρι των Μυρτιδίων. Το έθιμο της λιτάνευσης συνεχίζεται αδιάλειπτα κάθε χρόνο μέχρι και σήμερα.¨

Η εικόνα της Μυρτιδιώτισσας αποτελεί το ιερότερο κειμήλιο των Κυθήρων . Το σημαντικότερο λατρευτικό κέντρο του νησιού είναι το μοναστήρι στη περιοχή των Μυρτιδίων , εκεί όπου τον 12^ο αιώνα βρέθηκε η εικόνα από ένα βοσκό κρυμμένη μέσα στις μυρτιές.

Η εικόνα είναι μελανή και δεν διακρίνονται χαρακτηριστικά στα πρόσωπα της Θεοτόκου  και του  Υιού της . Η Χρυσή επένδυση κατασκευάστηκε το 1837 από τον Θεόφιλο Σπιθάκη. Στο Καθολικό φιλοξενείται μια άλλη εικόνα της Παναγίας με αργυρό ένδυμα το οποίο επίσης φιλοτεχνήθηκε από τον Θεόφιλο Σπιθάκη.

Κατά τις παραδόσεις η εικόνα αυτή της Θεοτόκου είναι δημιούργημα του Ευαγγελιστή Λουκά . Επίσης πιθανολογείται ότι κατά την περίοδο της εικονομαχίας , κάποιος περισυνέλεξε την εικόνα από την θάλασσα και την έκρυψε στα Κύθηρα.

Κατά τον 17^ο και 19^ο  αιώνα , καθώς ο κίνδυνος της πειρατείας διαχέετο στις γύρω θάλασσες κι ο φόβος της  καταστροφής ή απώλειας του ιερού κειμηλίου ήταν μεγάλος, οι Κυθήριοι μετέφεραν την εικόνα της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας ή Καστρινής , στο κάστρο της Χώρας .

Με διάταγμα της Γερουσίας της Ιονίου Πολιτείας στις 7 Μαΐου 1841 εγκρίθηκε η αίτηση του ηγουμένου της μονής , Αγαθαγγέλου Καλλίγερου να επιστρέψει η εικόνα της Παναγίας και να μείνει μόνιμα στο μοναστήρι. Στο κάστρο φιλοξενείται σήμερα ένα ωραίο αντίγραφο της εικόνας που φιλοτέχνησε ο Στέφανος Στάης το 1844.

Έτσι κάθε Κυριακή της Ορθοδοξίας η ιερή εικόνα μεταφέρεται λιτανευόμενη από το μοναστήρι στο μητροπολιτικό ναό του Εσταυρωμένου στην Χώρα , όπου και παραμένει για σαράντα ημέρες , μέχρι την Κυριακή του Πάσχα . 

Την Δευτέρα του Πάσχα , η εικόνα μεταφέρεται από χωριό σε χωριό σε όλο το νησί μέχρι να επιστρέψει , την Κυριακή των Μυροφόρων στο Ιερό προσκύνημα , στο μοναστήρι των Μυρτιδίων.

Το έθιμο της λιτάνευσης συνεχίζεται αδιάλειπτα κάθε χρόνο μέχρι και σήμερα.

Βιβλιογραφία: από το βιβλίο του δημοδιδασκάλου Ιωάννου Κασιμάτη «Από την παλαιά και σύγχρονη Κυθηραϊκή  ζωή»  και από το βιβλίο του Εμμανουήλ Π. Καλλίγερου «Εδώ γεννήθηκε η Αφροδίτη».