Κύθηρα 1944: Η μέρα που η Ιστορία υποκλίθηκε στον φακό του Μανώλη Σοφίου
Μανώλης Σοφίος: Ο άνθρωπος που φυλάκισε το φως και την ιστορία των Κυθήρων
Σήμερα, με δέος και βαθιά συγκίνηση, φέρνουμε στο φως μια φωτογραφία-ντοκουμέντο, μια εικόνα που σταμάτησε τον χρόνο. Σεπτέμβριος του 1944, Καψάλι. Τα βρετανικά αποβατικά σκάφη σκίζουν τα νερά του νησιού.
Εκείνη την ιστορική στιγμή, ένας άνθρωπος στεκόταν στην ακτή, κρατώντας την ανάσα του πίσω από τον φακό. Ήταν ο αείμνηστος Μανώλης Σοφίος. Ο μόνος που είχε το θάρρος, την εντόπια διαίσθηση και το όραμα να αποτυπώσει αυτή τη συγκλονιστική στιγμή πάνω στην εύθραυστη γυάλινη πλάκα της κάμεράς του. Αν δεν ήταν εκείνος, η στιγμή αυτή θα είχε χαθεί στη λήθη.
Από τον φακό της μηχανής του δεν πέρασε απλώς το φως, αλλά ολόκληρη η μεταπολεμική ιστορία των Κυθήρων, καρέ-καρέ.
Ο καπετάνιος αυτού του οπτικού ταξιδιού, ο Μανώλης Σοφίος, δεν κοίταξε ποτέ το νησί του απλώς ως γεωγραφικό τόπο. Το κοίταξε με τα μάτια και τον αστείρευτο ζήλο ενός αληθινού καλλιτέχνη. Κατάφερε να κλέψει από τον χρόνο εικόνες, πρόσωπα και σκηνές που σήμερα έχουν χαθεί ανεπιστρεπτί.
Και αν σήμερα οι παλαιότεροι φεύγουν και οι μνήμες ξεθωριάζουν, η ψυχή των Κυθήρων παραμένει ζωντανή, φυλαγμένη σαν θησαυρός στα χιλιάδες αρνητικά του. Κάθε φιλμ του, και μια χτυποκάρδια του νησιού.
Μια ζωή δοσμένη στο «κυνήγι του τοπίου»
Γεννημένος στα Λογοθετιάνικα το 1913, έφερε τη φωτογραφία στο DNA του, κληρονομώντας το 1930 το πλούσιο αρχείο των γονέων του. Όμως, ο Μανώλης ήταν ένα ελεύθερο πνεύμα. Αντίθετα με τη μητέρα του, την Αρετή –μια πρωτοπόρο γυναίκα που επαγγελματικά με τη φωτογραφία ήδη από τα δεκαεπτά της– εκείνος αρνήθηκε τα στημένα πορτρέτα και το τεχνητό «ρετούς» του στούντιο.
Επέλεξε τον δύσκολο, τον αυθεντικό δρόμο. Ήθελε τη φωτογραφία «γυμνή», φυσική, να αναπνέει. Όπως έλεγε και ο ίδιος με εκείνη την αφοπλιστική απλότητα των μεγάλων: «Εγώ κυνήγησα τα τοπία του νησιού».
Και τα κυνήγησε παντού. Στα βράχια, στα ηλιοβασιλέματα, στα ρυτιδιασμένα πρόσωπα των ψαράδων. Για ενάμισι χρόνο, φλέρταρε με τη ζωγραφική δίπλα στον Ιωάννη Βουτσίδη, όμως η πρώτη του αγάπη, η φωτογραφία, τον φώναξε πίσω. Κι ύστερα... ήρθε η δίνη του πολέμου.
Με εκείνο το διεισδυτικό, γεμάτο σοφία βλέμμα του, θυμόταν τις μέρες της Κατοχής: «Οι Ιταλοί τρελαίνονταν για φωτογραφίες, κυρίως συνθέσεις με τανκς, αλεξίπτωτα, τέτοια πράγματα. Οι Γερμανοί δεν ενδιαφέρονταν για φωτογραφίες». Εκείνος, όμως, ενδιαφερόταν για την αλήθεια.
Νιώθοντας πως το πηγαίο ταλέντο και το κοφτερό του μάτι χρειάζονταν τα κατάλληλα εφόδια για να αγγίξουν την τελειότητα, δεν δίστασε να ανοίξει τα φτερά του πέρα από τα σύνορα του νησιού, παρακολουθώντας μαθήματα δι' αλληλογραφίας στην περίφημη Ακαδημία της Νέας Υόρκης. Ένας κοσμοπολίτης της τέχνης, ριζωμένος στα Τσιρίγο.
Η παρακαταθήκη ενός αξεχάστου δημιουργού
Ως περήφανο μέλος της Ελληνικής Φωτογραφικής Εταιρείας, κόσμησε με τα έργα του πολλές εκθέσεις. Οι φωτογραφίες που μας άφησε ως κληρονομιά είναι αμέτρητες, και πολλές από αυτές κουβαλούν την αξία του μοναδικού: όπως η ιστορική λήψη από την πρώτη προσγείωση αεροπλάνου της Ολυμπιακής Αεροπλοΐας στα Κύθηρα, το 1971.
Όμως, η φωτογραφία της απόβασης στο Καψάλι είχε πάντα μια ξεχωριστή, ιερή θέση στην καρδιά του. Ήταν το δικό του παράσημο στην αιωνιότητα.
Άλλωστε, όπως αναρωτιόταν και ο ίδιος, πόσες φορές έχει κανείς την ευκαιρία να κοιτάξει κατάματα την Ιστορία και να την αναγκάσει να σταματήσει;
Ο Μανώλης Σοφίος δεν είναι πια μαζί μας, αλλά το φως του δεν έσβησε ποτέ. Κάθε φορά που κοιτάζουμε μια φωτογραφία του, εκείνος μας κλείνει το μάτι πίσω από τον φακό, θυμίζοντάς μας ποιοι είμαστε και από πού ερχόμαστε. Ας είναι η μνήμη του αιώνια.
Η μεγάλη φωτογραφική κληρονομιά της οικογένειας Σοφίου διατηρείται ζωντανή μέχρι σήμερα. Το σπάνιο αρχείο του Μανώλη φυλάσσεται και συντηρείται από την οικογένειά του και συγκεκριμένα την εγγονή του, Εβίτα Προβατάρη-Σοφίου
_________________________
ADELIN FM
ΡΑΔΙΟΦΩΝΟ ΚΥΘΗΡΩΝ
_______________________________
Δεν υπάρχουν σχόλια