Στις 20 Μαΐου 1941, τα Κύθηρα βρέθηκαν στο επίκεντρο κοσμογονικών πολεμικών γεγονότων, καθώς το νησί χρησιμοποιήθηκε ως κομβικό γεωστρατηγικό σημείο για την έναρξη της «Επιχείρησης Ερμής» (Unternehmen Merkur), δηλαδή της ιστορικής αεραποβατικής επίθεσης και κατάληψης της Κρήτης από τις γερμανικές δυνάμεις.

Γεωγραφική Θέση & Επιχειρήσεις: Τα Κύθηρα και τα Αντικύθηρα βρίσκονταν ακριβώς στη διαδρομή των γερμανικών νηοπομπών που κατευθύνονταν προς την Κρήτη. Εκατοντάδες γερμανικά αεροπλάνα πέρασαν από τον εναέριο χώρο τους τις πρώτες ημέρες της μάχης (από 20 Μαΐου 1941).

Στις 22 Μαΐου, συμμαχικές ναυτικές δυνάμεις προσπάθησαν να αναχαιτίσουν τις γερμανικές νηοπομπές. Στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κυθήρων και Αντικυθήρων, σφοδρές γερμανικές αεροπορικές επιθέσεις προκάλεσαν τεράστιες απώλειες στον βρετανικό στόλο.

Η βύθιση του HMS Gloucester: Την ίδια ημέρα (22 Μαΐου), το βρετανικό καταδρομικό HMS Gloucester χτυπήθηκε από γερμανικές βόμβες και καταβυθίστηκε ανοιχτά από το Καψάλι Κυθήρων, με εκατοντάδες απώλειες πληρώματος. Οι Γερμανοί περισυνέλεξαν δεκάδες ναυαγούς και τους οδήγησαν αιχμάλωτους στο νησί.

Από το κοντινό λιμάνι του Γυθείου (στη Λακωνία), τη νύχτα πριν από τη μάχη, ξεκίνησαν καΐκια που μετέφεραν τους Ευέλπιδες της Σχολής Ευελπίδων, οι οποίοι έσπευσαν εθελοντικά να πολεμήσουν στην Κρήτη

_____________________________________________________

Μία αληθινή ιστορία των πρωτοετών Ευέλπιδων του 1940: Δεν την γνωρίζουν οι Έλληνες

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΤΣΙΤΣΙΛΙΑΝΟΥ

Στις 2 Οκτωβρίου εισήχθησαν στην σχολή Ευελπίδων οι πρωτοετείς ευέλπιδες. Στις 28/10/1940 που κηρύχτηκε ο πόλεμος, οι Ευέλπιδες της 2ης και 3ης τάξης, ονομάστηκαν ανθυπασπιστές και ανθυπολοχαγοί αντίστοιχα και αναχώρησαν στο μέτωπο. Στη σχολή παρέμειναν οι 300 της 1ης τάξης για την εκπαίδευσή τους.

Η εισβολή των Γερμανών στις 6 Απριλίου 1941, βρίσκει τους Ευέλπιδες της 1ης τάξης να εκπαιδεύονται εντατικά. Μέσα στην σύγχυση που επικρατούσε από την κατάρρευση του μετώπου και την προέλαση των Γερμανών, η σχολή Ευελπίδων έχει ξεχαστεί και στερείται διαταγών. Οι ευέλπιδες ζητούν να συγκροτήσουν ένα λόχο και να μεταβούν στις Θερμοπύλες να αντισταθούν κατά των Γερμανών αλλά το αίτημά τους δεν εγκρίνεται από την ηγεσία.

Στις 23/4/1941 ο διοικητής της σχολής τους ενημερώνει για την τροπή του πολέμου, καθώς και για την επικείμενη είσοδο των Γερμανών στην Αθήνα. Τους ανακοινώνει επίσης ότι η πρόθεση της Ανωτέρας Διοίκησης Αθηνών (ΑΣΔΑ) είναι να χρησιμοποιηθούν για την τήρηση της τάξης στην Αθήνα και τους θέτει το ερώτημα:

«Εάν σας διατάξω να εξέλθετε στην πόλη και να επιβάλετε την τάξη σε περίπτωση που αυτή διασαλευθεί θα το πράξετε;».

Η απάντηση ήταν ένα βροντερό ‘ΟΧΙ’, κατόπιν αυτού ο διοικητής διέταξε την προφυλάκιση μερικών εξ αυτών που τους θεώρησε υπαίτιους. Η διαταγή του διοικητή όχι μόνο δεν εκτελείται αλλά αποφασίζουν μόνοι τους την διαφυγή τους στην Κρήτη όπου θα συνεχιζόταν ο πόλεμος. Ο Διοικητής της ΑΣΔΑ, που πληροφορείται την στάση των 300 ευέλπιδων της 1ης τάξης στέλνει τον επιτελάρχη του να ματαιώσει την απόφαση των ευέλπιδων για την διαφυγή τους στη Κρήτη.

Ο επιτελάρχης, συνταγματάρχης Πετζόπουλος, συγκεντρώνει τους Ευέλπιδες και προσπαθεί να τους μεταπείσει.

«Τι σκοπεύετε να κάνετε;» ρωτά ο επιτελάρχης.
«Να πάμε στην Κρήτη».
«Τρελοί Είστε; Πως θα πάτε; Με τι μέσα;».
«Με ό,τι βρούμε».

Ο επιτελάρχης προσπαθεί να τους εξηγήσει ότι είναι αδύνατον να περάσουν τη θάλασσα ζωντανοί αφού είναι στην κυριαρχία των Γερμανών και να φθάσουν στην Κρήτη. Οι ευέλπιδες είναι ανένδοτοι. Οι νεοσσοί της 1ης τάξης σε ηλικία μόλις 18-19 χρονών έχουν αποφασίσει να συνεχίσουν τον πόλεμο στην Κρήτη και η απόφασή τους παίρνει μορφή στάσης. Ο υπολοχαγός Νικόλαος Λυγιδάκης παίρνει το μέρος των πρωτοετών, καταλήφθηκε το στρατόπεδο από τους στασιαστές ευέλπιδες, εγκαταστάθηκε ένοπλη φρουρά στις πύλες και άρχισε η άμεση προετοιμασία αναχώρησης για την Κρήτη.

Το ίδιο βράδυ ομάδες ευέλπιδων βγαίνουν στους δρόμους και επιτάσσουν όποιο αυτοκίνητο βρίσκουν. Συγκεντρώνουν 20 αυτοκίνητα που δεν ήταν αρκετά. Τότε τηλεφωνούν στον Ερυθρό Σταυρό να σταλούν στην σχολή όλα τα διαθέσιμα αυτοκίνητα για την μεταφορά των μαθητών στα νοσοκομεία που είχαν πάθει δήθεν ομαδική τροφική δηλητηρίαση (το θυμάμαι μου το έλεγε ο πατέρας μου).

Όταν τα αυτοκίνητα φτάνουν στην σχολή τα επιτάσσουν, παραλαμβάνουν την σημαία της σχολής και τον οπλισμό τους και ξεκινούν την νύχτα της 24ης Απριλίου για την Πελοπόννησο, πλαισιωμένοι από κάποιους αξιωματικούς που θέλησαν να πάνε μαζί τους. Στην περιοχή Χιλιμοδίου Νεμέας η φάλαγγα προσβάλλεται από την Γερμανική Αεροπορία, ευτυχώς χωρίς απώλειες. Μετά από πολλές αεροπορικές επιθέσεις καθ’ οδόν αλλά και δικών μας τμημάτων που προσπάθησαν να τους σταματήσουν…, το απόγευμα της 26 Απριλίου φθάνουν στην Τάραψα του Γυθείου. Οι κάτοικοι, που από τα κίτρινα των στολών (χακί στολές υπηρεσίας) καταλαβαίνουν ότι είναι οι μαθητές της σχολής Ευελπίδων, βγαίνουν στους δρόμους και προσφέρουν ό,τι μπορούν σ’ αυτά τα παιδιά που δεν εννοούν να το βάλουν κάτω.

Εκεί επιβιβάζονται σε κάποια καΐκια και την ίδια νύχτα ξεκινούν για την Κρήτη. Αναγκάστηκαν να σταματήσουν στα Κύθηρα λόγω των αεροπορικών επιθέσεων. Τελικά φθάνουν στο Κολυμβάρι στις 29 Απριλίου και στρατοπεδεύουν στο μοναστήρι της Παναγίας Οδηγήτριας Γωνιάς.

https://hellasjournal.com/