ΚΥΘΗΡΑ ΑΓ.ΠΕΛΑΓΙΑ:"ΜΝΗΜΕΣ...ΜΙΑΣ ΑΛΛΗΣ ΕΠΟΧΗΣ.".Η Ελαιουργία του Μιχάλη Μεγαλοκονόμου&Υιών

Το Πυρηνελαιουργείο στην Αγία Πελαγία εν λειτουργία

Από τον τοπικό τύπο της εποχής.

Η Πολυσχιδής Δράση του Μιχάλη Μεγαλοκονόμου

Η επιχειρηματική και κοινωνική δράση του Μιχάλη Μεγαλοκονόμου, μετά την ολοκλήρωση της δημαρχιακής του θητείας, υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική και πρωτοποριακή. Ο Μεγαλοκονόμος ίδρυσε ένα πρότυπο βιομηχανικό συγκρότημα καθετοποιημένης και ολοκληρωμένης εκμετάλλευσης του ελαιοκάρπου, το οποίο περιλάμβανε τις εξής μονάδες:

Τρία Ελαιοτριβεία: Εγκατεστημένα σε διάφορα σημεία του νησιού, με σκοπό την παραγωγή ελαιολάδου και ελαιοπυρήνα.
Πυρηνελαιουργείο: Συγκέντρωνε τον ελαιοπυρήνα από όλα τα ελαιοτριβεία των Κυθήρων για την παραγωγή πυρηνέλαιου και καύσιμης ύλης. Αξίζει να σημειωθεί ότι το πυρηνελαιουργείο, το οποίο ήταν εν μέρει ατμοκίνητο, χρησιμοποιούσε ως αποκλειστικό καύσιμο τον πυρήνα που το ίδιο παρήγαγε.
Σαπωνοποιείο: Λειτουργούσε με σκοπό την άμεση αξιοποίηση και κατανάλωση του παραγόμενου πυρηνέλαιου για την κατασκευή σαπουνιού.
Κεραμιδοποιείο: Διέθετε ειδική μηχανή επεξεργασίας του εγχώριου πηλού από τα Κύθηρα και δύο καμίνια. Τα καμίνια αυτά έκαιγαν επίσης τον παραγόμενο πυρήνα, προκειμένου να «ψήσουν» πατόφουρνους, καθώς και κεραμίδια και τούβλα παντός τύπου.
Ειδικό Καμίνι: Χρησιμοποιούνταν για τη μετατροπή του πυρήνα σε καύσιμη ύλη (καρβουνόσκονη), κατάλληλη για χρήση στα μαγκάλια της εποχής.

Παραγόμενα Προϊόντα & Ιστορική Σημασία

Μέσα από αυτή την ολοκληρωμένη κυκλική διαδικασία, το βιομηχανικό συγκρότημα παρήγαγε και διέθετε στην αγορά τα εξής προϊόντα: ελαιόλαδο, πυρηνέλαιο, σαπούνι, κεραμίδια, τούβλα και πατόφουρνους. Παράλληλα, διέθετε ελαιοπυρήνα ως καύσιμη ύλη για κεραμοποιεία (εντός και εκτός Κυθήρων), καθώς και καρβουνόσκονη για τα μαγκάλια του νησιού.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τύπου της εποχής, η συγκεκριμένη καθολική εκμετάλλευση του ελαιοκάρπου από ένα και μόνο συγκρότημα αποτελούσε μοναδικό παράδειγμα σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Παράλληλες Δραστηριότητες και ο Εκσυγχρονισμός των Κυθήρων

Η συμβολή του Μιχάλη Μεγαλοκονόμου στον εκσυγχρονισμό του νησιού δεν περιορίστηκε στην ελαιουργία. Στο πλαίσιο των ευρύτερων δραστηριοτήτων του:

Λειτούργησαν στα Κύθηρα δύο μηχανοκίνητοι αλευρόμυλοι.
Εισήχθησαν στο νησί τρία από τα πρώτα φορτηγά αυτοκίνητα, καθώς και οχήματα ταξί, αναβαθμίζοντας τις μεταφορές.
Εγκαταστάθηκε στον Ποταμό η πρώτη ηλεκτρογεννήτρια. Το 1924, κατά τη διάρκεια πανηγυρικής εκδήλωσης με σκοπό τη συγκέντρωση πόρων «υπέρ της κατασκευής λιμανιού στη Φυρρή Άμμο», η γεννήτρια αυτή ηλεκτροφώτισε για πρώτη φορά την κεντρική πλατεία του Ποταμού.

Μεταγενέστερα, η ηλεκτρογεννήτρια πουλήθηκε στον Θεόδωρο Σουρή, ο οποίος ανέλαβε πλέον συστηματικά και επαγγελματικά την ηλεκτροδότηση των οικιών του Ποταμού, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για την καθημερινότητα του τόπου.