James Prineas: Ανοιχτή επιστολή για το σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών στα Κύθηρα

Αγαπητοί συντάκτες,

Πριν από 10 ημέρες έστειλα αυτή την επιστολή στο δημοτικό συμβούλιο, χωρίς να έχω λάβει ακόμη απάντηση. Θα περίμενε κανείς ότι θα επιβεβαίωναν τουλάχιστον την παραλαβή της επιστολής.

Ίσως αν δημοσιεύατε την επιστολή, να χαμηλώσουν τα κριτήριά τους και να απαντήσουν σε έναν απλό πολίτη όπως εμένα.

Regards,

James Prineas

Προς:

κ. Σπύρο Φουντουλάκη

Διοικητή Πυροσβεστικού Κλιμακίου Κυθήρων

και

κ. Γιάννη Κατσανεβάκη

Αντιδήμαρχο Πολιτικής Προστασίας

Δήμος Κυθήρων

Χώρα Κυθήρων

80100 Κύθηρα Κύθηρα, 6 Μαρτίου 2026

Θέμα: Σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών στα Κύθηρα – αίτημα θεσμικής υποστήριξης

Αξιότιμε κύριε Φουντουλάκη,

Αξιότιμε κύριε Κατσανεβάκη,

Σας απευθύνω την παρούσα επιστολή σχετικά με το έργο εγκατάστασης καμερών έγκαιρης ανίχνευσης πυρκαγιών, το οποίο βρίσκεται ήδη σε πιλοτική φάση στα Κύθηρα.

Σκοπός της πρωτοβουλίας είναι απλός: η δημιουργία ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης που θα επιτρέπει τον εντοπισμό καπνού στα πρώτα στάδια μιας πυρκαγιάς, ώστε η Πυροσβεστική Υπηρεσία να μπορεί να επέμβει άμεσα πριν ένα μικρό περιστατικό εξελιχθεί σε μεγάλη πυρκαγιά. Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές που έπληξαν τα Κύθηρα το 2025, είναι προφανές ότι κάθε πρωτοβουλία που μπορεί να βελτιώσει την έγκαιρη ανίχνευση και πρόληψη αξίζει σοβαρή και άμεση προσοχή.

Δύο πιλοτικές κάμερες έχουν ήδη εγκατασταθεί πάνω από τα Αρωνιάδικα, ενώ επιπλέον μονάδες δοκιμάζονται αυτή την περίοδο ως προς την αντοχή και αξιοπιστία τους. Στόχος είναι η δημιουργία ενός δικτύου περίπου 30 καμερών σε καίρια σημεία του νησιού, το οποίο θα παρέχει στην Πυροσβεστική Υπηρεσία σε πραγματικό χρόνο οπτική κάλυψη μεγάλου μέρους των Κυθήρων.

Ένα τέτοιο σύστημα θα επέτρεπε σε έναν μόνο πυροσβέστη να παρακολουθεί ταυτόχρονα δεκάδες σημεία επιτήρησης, βελτιώνοντας σημαντικά την επιχειρησιακή εικόνα σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση, όπου μόνο ένας ή δύο λόφοι μπορούν να επανδρωθούν κάθε φορά.

Η πιλοτική φάση του συστήματος υλοποιείται με γνώση και συνεργασία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Κυθήρων και του αρμόδιου Αντιδημάρχου Πολιτικής Προστασίας. Ο εξοπλισμός και η τεχνική υλοποίηση του έργου καλύπτονται μέσω ιδιωτικής πρωτοβουλίας και με αναμενόμενη οικονομική υποστήριξη από μέλη της κυθηραϊκής ομογένειας στην Αυστραλία. Με την ολοκλήρωσή του, το σύστημα θα είναι διαθέσιμο προς χρήση από την Πυροσβεστική Υπηρεσία και τον Δήμο Κυθήρων χωρίς οικονομική επιβάρυνση, συμπεριλαμβανομένων των καμερών, της εγκατάστασης και της απαιτούμενης σύνδεσης στο διαδίκτυο.

Με τον τρόπο αυτό, τα Κύθηρα έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν ένα σύγχρονο σύστημα επιτήρησης πυρκαγιών χωρίς οικονομική επιβάρυνση για τον Δήμο ή την Πυροσβεστική Υπηρεσία.

Η δυνατότητα χρηματοδότησης από την Κυθηραϊκή Ένωση Αυστραλίας είναι διαθέσιμη αυτή την περίοδο, αλλά δεν θα παραμείνει ανοιχτή επ’ αόριστον. Μια απόφαση μέσα στις επόμενες εβδομάδες είναι απαραίτητη προκειμένου να εξασφαλιστούν αυτοί οι πόροι για τα Κύθηρα.

Για λόγους πληρότητας θα ήθελα επίσης να σημειώσω ότι βρίσκομαι σε επικοινωνία με την Πυροσβεστική Υπηρεσία Κυθήρων σχετικά με το έργο αυτό από τις 17 Δεκεμβρίου 2025, και με τον Δήμο Κυθήρων από τις 17 Ιανουαρίου 2026. Παρά το διάστημα που έχει μεσολαβήσει, το μοναδικό διοικητικό βήμα που απομένει για την εξασφάλιση της χρηματοδότησης — δηλαδή η επιβεβαίωση που θα επιτρέπει την τοποθέτηση των καμερών — δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Δεδομένης της μέχρι τώρα πορείας της πρότασης, είναι εύλογο να αναμένεται ότι, σε περίπτωση που τα Κύθηρα αντιμετωπίσουν ξανά μια δύσκολη αντιπυρική περίοδο χωρίς να έχει εγκατασταθεί ένα τέτοιο σύστημα, θα τεθεί αναπόφευκτα το ερώτημα γιατί μια έτοιμη και χωρίς κόστος λύση δεν αξιοποιήθηκε εγκαίρως.

Η ελληνική νομοθεσία παρέχει σαφές πλαίσιο που επιτρέπει τόσο στην Πυροσβεστική Υπηρεσία όσο και στον Δήμο να λειτουργούν τέτοια συστήματα:

• Ο Νόμος 2612/1998 αναθέτει στο Πυροσβεστικό Σώμα την ευθύνη για τη δασοπυρόσβεση και συναφείς δράσεις πρόληψης.

• Ο Νόμος 4662/2020, που θεσπίζει τον Εθνικό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας, αναθέτει στο Πυροσβεστικό Σώμα και στις τοπικές αρχές αρμοδιότητες σχετικές με την πρόληψη καταστροφών, την παρακολούθηση κινδύνων και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.

Στο πλαίσιο αυτό, η εγκατάσταση τεχνολογικών συστημάτων που συμβάλλουν στον εντοπισμό πυρκαγιών εντάσσεται σαφώς στις αρμοδιότητες τόσο της Πολιτικής Προστασίας όσο και της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας.

Προκειμένου να μην υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς τη διοικητική αρμοδιότητα, θα ήθελα να προτείνω δύο απλές διοικητικές λύσεις:

• Αν η Πυροσβεστική Υπηρεσία θεωρεί το σύστημα επιχειρησιακό εργαλείο, μπορεί να εκδώσει ένα απλό πρωτόκολλο συνεργασίας, αποδεχόμενη τη χρήση της εικόνας των καμερών στο πλαίσιο της επιχειρησιακής της λειτουργίας.

• Αν ο Δήμος θεωρεί το σύστημα μέρος της υποδομής πολιτικής προστασίας, το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί να λάβει σχετική απόφαση που θα εγκρίνει την εγκατάσταση καμερών ως υποδομή πολιτικής προστασίας σε δημοτική ή κοινοτική γη.

Οποιαδήποτε από τις δύο αυτές επιλογές θα δημιουργούσε το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο ώστε το έργο να προχωρήσει.

Στην πράξη, το έργο απαιτεί απλώς να αναλάβει μία δημόσια αρχή τη θεσμική ευθύνη λειτουργίας του συστήματος — είτε η Πυροσβεστική Υπηρεσία ως επιχειρησιακό εργαλείο επιτήρησης είτε ο Δήμος ως υποδομή πολιτικής προστασίας.

Δεδομένης της σημασίας της πρόληψης πυρκαγιών στα Κύθηρα, ο χρόνος είναι κρίσιμος. Η άνοιξη αποτελεί την ιδανική περίοδο για την εγκατάσταση και δοκιμή του συστήματος, καθώς την εποχή αυτή πραγματοποιούνται καύσεις κλαδιών από το κλάδεμα των ελαιόδεντρων, γεγονός που προσφέρει πολύτιμες πραγματικές συνθήκες για την εκπαίδευση τόσο των ανθρώπινων παρατηρητών όσο και των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η πρωτοβουλία αυτή προτείνεται ως συμβολή στην ασφάλεια ολόκληρου του νησιού. Οι κάτοικοι των Κυθήρων, έχοντας βιώσει τις συνέπειες πρόσφατων πυρκαγιών, δικαιολογημένα αναμένουν ότι κάθε εύλογο μέτρο που μπορεί να βελτιώσει την έγκαιρη ανίχνευση θα εξεταστεί σοβαρά.

Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές των τελευταίων ετών, είναι σαφές ότι κάθε διαθέσιμο μέτρο που μπορεί να βελτιώσει την πρόληψη πρέπει να εξετάζεται με τη δέουσα σοβαρότητα. Όταν ένα πλήρως λειτουργικό σύστημα προσφέρεται στο νησί χωρίς οικονομική επιβάρυνση, θα ήταν δύσκολο να εξηγηθεί στην τοπική κοινωνία γιατί μια τέτοια ευκαιρία δεν αξιοποιήθηκε.

Για τον λόγο αυτό ελπίζω ειλικρινά ότι θα μπορέσει να υπάρξει η απαραίτητη θεσμική υποστήριξη ώστε το σύστημα να τεθεί σε λειτουργία πριν από την επόμενη αντιπυρική περίοδο, προς όφελος της ασφάλειας του νησιού.

Δεδομένου ότι το σύστημα μπορεί να υλοποιηθεί είτε υπό την ευθύνη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας είτε υπό την ευθύνη του Δήμου, το μόνο ουσιαστικό ερώτημα που απομένει είναι ποιος από τους δύο θεσμούς θα επιλέξει να αναλάβει την ευθύνη για την υλοποίηση αυτής της σημαντικής προστασίας για τα Κύθηρα.

Με εκτίμηση,

James Prineas

Κύθηρα, 6 Μαρτίου 2026